Επίδραση των διαδικτυακών στοιχημάτων στα οικονομικά ποδοσφαιρικών συλλόγων

Τον τελευταίο καιρό, φαίνεται πως οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι βρίσκονται διαρκώς αντιμέτωποι με μεγαλύτερες δυσκολίες να διατηρήσουν κάποια οικονομική ισορροπία. Τα χρήματα που προκύπτουν από τα τηλεοπτικά δικαιώματα ή τους κλασικούς χορηγούς, ας πούμε, σπάνια αρκούν για τα σταθερά έξοδα: λειτουργία, ενίσχυση ρόστερ, επισκευές, όλα αυτά μαζεύονται.

Τα τελευταία περίπου δέκα χρόνια – ίσως και λίγο παραπάνω, αν το ψάξουμε – οι συνεργασίες με τις εταιρείες διαδικτυακού στοιχήματος έχουν αρχίσει να παίζουν πιο κεντρικό ρόλο, τουλάχιστον στα οικονομικά. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να θεωρηθεί σχεδόν διεθνές, ειδικά αν δούμε πώς σε χώρες όπως η Κύπρος αλλά και η Αγγλία οι αρχές προσπαθούν ξανά και ξανά να τροποποιούν το νομικό πλαίσιο. Κάτι σαν αγώνας για πιο δίκαιο μοίρασμα κερδών που προκύπτουν από το στοίχημα – τουλάχιστον στη θεωρία, αν όχι πάντα στην πράξη.

Χορηγίες και νέο τοπίο στα οικονομικά

Στις μεγάλες ευρωπαϊκές λίγκες (Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία…), αρκετοί σύλλογοι πια εξαρτώνται σημαντικά από τις πολυετείς συμφωνίες που συνάπτουν με στοιχηματικές εταιρείες. Τα ποσά που τους αποφέρουν αυτές οι συνεργασίες, αν πάρουμε υπόψη κάποιες τελευταίες αναφορές, συνήθως ξεπερνούν τα 20 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για κάθε σύλλογο. Βέβαια, αυτά τα έσοδα μπορούν να πάνε σε μεταγραφές, σε έργα βελτίωσης ή ακόμα και στις ακαδημίες. Δεν αφορά όμως μόνο τα μεγάλα ονόματα.

Για τα μεσαία σωματεία – εκείνα που ζορίζονται παραδοσιακά να σταθούν οικονομικά – τέτοιες χορηγίες αποτελούν κάτι σαν βασική σανίδα σωτηρίας. Αλλά η σχέση αυτή, σύλλογοι και στοιχηματικές, δεν περιορίζεται μόνο στα ταμεία. Συχνά περιλαμβάνει διάφορες κοινωνικές συνεργασίες, καμπάνιες στα social media, αλληλεπίδραση με τους φιλάθλους… όλο αυτό το νέο περιβάλλον, που, ας το παραδεχτούμε, έχει και πλευρές που ίσως λίγοι περίμεναν πριν δέκα χρόνια.

Νομοθετικές αλλαγές και αναδιανομή των εσόδων

Τα online αθλητικά στοιχήματα, με πλατφόρμες όπως το Elabet μετασχηματίζουν την οικονομία του ποδοσφαίρου, με σημαντικές αλλαγές στα νομοθετικά πλαίσια πολλών ευρωπαϊκών χωρών.

Στρέφοντας το βλέμμα προς Κύπρο, το 2023 καθιερώθηκε ένα καινούριο σύστημα που ανεβάζει αρκετά το ποσοστό των καθαρών κερδών που φτάνουν απευθείας στα ταμεία των σωματείων. Αυτή η αλλαγή, που βασίστηκε σε εισηγήσεις οικονομολόγων του κοινοβουλίου, φαίνεται πως είχε μετρήσιμο αποτέλεσμα – τα ετήσια έσοδα για μικρούς και μεσαίους συλλόγους αυξήθηκαν κάπου στο 28%, τουλάχιστον με τα πρώτα στοιχεία.

Το παράδειγμα της Κύπρου έχει ανοίξει συζητήσεις και σε άλλες χώρες στη νότια Ευρώπη, κάτι που πολλοί παρακολουθούν με συγκρατημένη αισιοδοξία ή και σκεπτικισμό. Από την άλλη, πηγές όπως το inbusinessnews υποστηρίζουν ότι το νέο πλαίσιο έχει θετική επίδραση και στην ενίσχυση των ακαδημιών. Πιο πολλά χρήματα, περισσότερες δυνατότητες για επένδυση στις νέες γενιές αθλητών—τουλάχιστον στο χαρτί. Δεν λείπουν όμως οι ανησυχίες. Η ανισορροπία εσόδων διατηρείται ανάμεσα στους «μεγάλους» που λαμβάνουν μεγαλύτερα ποσά και στους μικρούς, που – συχνά χωρίς πρόσβαση σε αντίστοιχα προγράμματα – δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τον ρυθμό.

Προβλήματα, εμπόδια και οι αληθινές ανάγκες

Παρά τα χρήματα που μπήκαν στα ταμεία από τα online αθλητικά στοιχήματα, η κατάσταση στην Ελλάδα διαφέρει αρκετά. Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, σχεδόν το 98% των εσόδων από χορηγίες και διαφημίσεις τελικά καταλήγει να καλύπτει μισθούς—παίκτες, υπαλλήλους—και, ειλικρινά, δεν περισσεύει πολύ για να επενδυθεί κάπου αλλού, όπως σε υποδομές ή στις ακαδημίες. Αυτό το μοντέλο δείχνει να έχει σοβαρά θέματα βιωσιμότητας.

Η διαφάνεια στη διαχείριση των οικονομικών, κατά τα φαινόμενα, δεν είναι πάντα δεδομένη· οδηγεί συχνά ακόμα και σε υπερχρέωση. Μέσα σ’ όλα, οι διοικήσεις των ελληνικών ομάδων – παλεύουν, μάλλον, να βρουν ισορροπία ανάμεσα στις βραχυπρόθεσμες αγωνιστικές απαιτήσεις και τη μακροχρόνια ανάγκη να σταθούν οικονομικά. Όμως, κάθε φορά που η αξιοποίηση των εσόδων εξαρτάται από ατομικές συμφωνίες, μένουν ανοιχτά διάφορα «παραθυράκια» αδιαφάνειας.

Το αύριο και τι σημαίνει βιώσιμη ανάπτυξη

Φαίνεται πως το ενδιαφέρον έχει στραφεί στη διαφάνεια και στο πώς θα μοιράζονται δίκαια τα κέρδη των διαδικτυακών στοιχημάτων. Πρόσφατα, στη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες θεσπίστηκαν κανονισμοί που βάζουν στο τραπέζι τον ετήσιο έλεγχο και την πιστοποίηση κάθε συμβολαίου χορηγίας – συν την υποχρεωτική δημοσιοποίηση των εσόδων που προέρχονται αποκλειστικά από στοιχηματική δραστηριότητα. Δεν λείπουν οι φωνές που πιστεύουν ότι αυτή η μεγαλύτερη διαφάνεια μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία όλου του συστήματος και να περιορίσει φαινόμενα φοροδιαφυγής, αλλά κανείς δεν λέει πως αυτό αρκεί από μόνο του.

Η FIFA και η UEFA έχουν ήδη δώσει σήμα ότι εξετάζουν ένα κοινό, πανευρωπαϊκό μηχανισμό για την ανακατανομή εσόδων – με στόχο, υποτίθεται, να εξασφαλιστούν και οι «μικροί» του ποδοσφαίρου και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα. Αλλά αρκετοί παράγοντες παραμένουν επιφυλακτικοί, τονίζοντας ότι απαιτούνται ακόμη αυστηρότεροι έλεγχοι, ιδίως στις περιπτώσεις συνεργασίας με αδειοδοτημένες πλατφόρμες, ώστε να μη φτάσουμε σε υπερβολική εξάρτηση από μία και μόνη πηγή εσόδων.

Υπεύθυνο ποντάρισμα και το πού πάει ο αθλητισμός

Η αύξηση των online αθλητικών στοιχημάτων, όπως εκτιμάται, φέρνει μαζί της επιπρόσθετη ανάγκη για σωστή ενημέρωση αλλά και προστασία των φιλάθλων. Όσο κι αν οι αθλητικές αρχές και τα ίδια τα σωματεία προσπαθούν να προωθήσουν πιο υπεύθυνη συμμετοχή – βάζοντας όρια, δημιουργώντας εργαλεία αυτοπροστασίας – γίνεται φανερό ότι μένει ακόμη δουλειά. Για να μπορέσει το ποδόσφαιρο να στηριχθεί οικονομικά με κάποιο βιώσιμο τρόπο, η διαφάνεια και η υπεύθυνη διαχείριση μάλλον είναι προϋποθέσεις.

Αλλά το βασικότερο, ίσως, είναι να υπάρχει αντίληψη πως τα οφέλη θα πρέπει να βρίσκουν πραγματικό αντίκτυπο σε ολόκληρη την κοινότητα του αθλήματος, χωρίς να οδηγούν σε εξαρτήσεις ή νέα κοινωνικά προβλήματα. Τουλάχιστον έτσι μοιάζει… προς το παρόν.